MESKİ’nin 2024 yılı Sayıştay raporu, 2025 yılına ilişkin bağımsız denetçi raporu ve mali yıl faaliyet raporu oylamasında muhalefet CHP’li Büyükşehir Belediyesini topa tuttu. Bağımsız denetçileri ‘Güzelleme’ yapmakla eleştiren muhalefet, yatırımlarda da ilçelere eşit davranılmadığını savundu.
HEDİYE EROĞLU
Mersin Su ve Kanalizasyon İdaresi (MESKİ) Genel Müdürlüğü’nün 2026 yılı mayıs ayı olağan genel kurul toplantısı yapıldı.
Genel kurulda 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nun Genel Kurul’un bilgisine sunulmasına ilişkin görüşmelerde muhalefetin MESKİ’ye yönelik eleştirileri öne çıktı.
MUHALEFETTİN MESKİ’NİN SERMAYE ARTIŞ TALEBİNE TEPKİ
MHP’li Meclis Üyesi Muharrem Şimşek, “Sayıştay raporundaki bulgulardan bir tanesi de 2024 yılı raporunda MESKİ’nin gelir gider tablosunun bozuk olduğu, mali tablolarının bozuk olduğu yönünde tespitlerden oluştu. 2024 yılında MESKİ’nin hesapları görüşülürken, bu konuya işaret etmiştim. O gün MESKİ’nin 1 yıllık gelirine denk gelecek şekilde kısa vadede borcunun olduğunu ifade etmiştim. Şirketin, idarenin sürdürülebilirliğini kaybetmekle karşı karşıya olduğunu, hizmet veremeyecek duruma gireceğini ve tedbir alması gerektiğini söylemiştim. Bugün de ek gündem maddesiyle MESKİ'nin sermayesinin eksiğe düştüğü ve dolayısıyla tamamlanması gerektiği toplantıya gelmiştir” dedi.
MESKİ’NİN GELİR, GİDER DENGESİ BOZUK
Araya giren Vahap Seçer ise “Böyle bir şey yok. Teknik olarak yanlış şeyler konuşuyorsunuz. Siz daha açıklama gelmeden değerlendirmelerde bulunuyorsunuz. Çok bariz hatalar yapıyorsunuz” diye konuştu.
Şimşek ise “Baktığınızda bu bulgularda gelir, gider dengesinin bozuk olduğu, bunu net rakamlarla görüyoruz” derken, bu reddettiklerini belirten Başkan Seçer, “Böyle bir şey yok. 2024 yılı Sayıştay raporlarında, 2024 yılına ait bulgularda gelir, gider dengesinin bozulduğunu söylüyor, bugüne söylemiyor. Bunun içinde depremi, pandemesi var. MESKİ AŞ ile MESKİ Genel Müdürlüğü’nü karıştırıyorsunuz. Bunlar birbirinden farklı. MESKİ iş yapamaz hale gelir, filan bunlar çok yanlış hatalar” şeklinde konuştu.
Muharrem Şimşek ise “Ben size 2024 yılında 5 milyar küsür kısa vadeli borcun, 5 milyar küsür de gelirin olduğunu söylüyorum. Bu veri hakikaten MESKİ’nin mali durumunun bozulduğu, gelir gider dengesinin bozulduğunu gösteriyor. Sayıştay bulgusu da bunu söylüyor” ifadelerini kullandı.
“MESKİ’NİN TAHSİS ETTİĞİ TAŞINMAZLARIN DEĞERLERİ GERÇEĞİ YANSITMIYOR"
AKP Grup Başkanvekili Muhammet Emin Tunçaz da, “Alışkanlık haline gelmiş zannediyorum ki Sayıştay raporu meclise sunulmuyor. Bunlar bizlere gönderiliyor ancak kamuoyunun da bilgilenmesi gereken konular olduğu için herkese sunulması gerekiyor. Denetim görüşünün dayanağı olarak birinci bulgu idarenin mülkiyetindeki taşınmazlar ile tahsisli kullandığı ve tahsis ettiği taşınmazların varlık hesaplarındaki değerlerinin gerçeği yansıtmamasıdır.
“MAL ALIMLARI HATALI MUHASEBELEŞTİRİLMİŞ”
İkinci bulgu da yatırım taşıyan bazı mal alımlarına ilişkin harcamaların hatalı muhasebeleştirilmesi. Buda anlaşılıyor ki muhasebe tekniğine ilişkin bir eleştiri var.
Bir diğer bulgu da idare tahsil edilen çevre temizlik vergisine ilişkin payların Büyükşehir Belediyesi’ne ve ilçe belediyelerine aktarılmaması. Yağmur sularının uzaklaştırılması için yapılan harcamaların ilgili belediyeden tahsil edilmemesi de bir eleştiri olarak raporda yer almış. Bizim denetim kurulumuzda getirdiğimiz muhalefet şehrinin haklılığını ortaya koyuyor. Biz orada demiştik ki madem MESKİ’nin temizlik vergisinden vereceği var, yağmur sularından da alacağı varsa bu mahsuplaşmanın zamanında yapılması gerektiği söylemiştik.
NASIL HATALI DEFTER KAYDI YAPILIR?
Başka bir bulgu da yevmiye defterine boş yevmiyelerin bulunması ve gereğe dönük kayıtlar yapılması. Bir kamu idaresinde Sayıştay raporuna asla geçmemesi gereken bir bulgu olduğunu düşünüyorum. Zira herhangi bir özel şirketimiz de dahil bu tür usuller söz konusu olabiliyor ancak biz bir kamu kurumuyuz ve günü güne evrakların işlendiğine ilişkin bizlere gerek denetim kurulu çalışmalarımızda gerek diğer plan, bütçe çalışmalarında gerekse böyle genel kurullarında söyleniyordu. Dolayısıyla bu hususa daha önemle dikkat edilmesi gerektiği, buna meydan verilmemesi gerektiğini söylüyorum.
Diğer bulgu taşınırların kayıt, kontrol ve yönetiminin mevzuata uygun yürütülmemişidir.
Bir diğer bulgu elektrik faturalarının zamanında ödenmemesi. Başka bir bulgu kurumun gelir ve gider dengesinin bozulması. Muharrem beyin yaklaşımları ileriye dönük söylemlerdir. Muhalefetin ne dediğine kulak verilmesi, iyi niyetli eleştirilerin dinlenmesi gerektiğini düşünüyorum” dedi.
“SAYIŞTAY BULGULARI TEKNİK, ÇOK VAHİM DURUMLAR VAR İSE SAVCILIĞA SUÇ DUYURUSUNDA BULUNULUR”
Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Vahap Seçer ise “Uyarılar doğru yapıldığı sürece dikkate alırız” diyerek muhalefeti hedef aldı.
Personel AŞ’nin sermaye tamamlaması ile MESKİ gelir gider dengesini aynı kefeye konulmasını yanlış olduğunu savunan Seçer, “Sayıştay’ın bu bulguları, teknik bulgular ve Sayıştay bunu ‘bunu düzeltin’ önerisiyle yapar, çok vahim durumlar var ise savcılığa suç duyurusunda bulunulur. Ama yöntem, usul hatalarını uyaracak ki, düzelteceksiniz.
Sayıştay raporları kendi sitelerinde kamuoyuna açık durumda, bunu bulabilirsiniz.
SEÇER: “SU FATURASINI İLÇE BELEDİYELERİNİN ALDIĞI EVSEL ATIK ŞİŞİRİYOR”
Ayrıca evsel atık bedellerinin tahsilatı MESKİ tarafından yapılıyor. Bunlar faturaları şişiriyor, onun için Türkiye’nin en pahalı suyu diyoruz ya.
Bizim bir belediyeyle, kurumla kümülatifte ne borumuz ne alacağımız var. 1 milyon 700 bin lira MESKİ ilçe belediyelerden alacaklı durumda. Bizim de kimseye ‘bu parayı bize ödeyin’ diye sıkıştırdığımız olmadı. Sayıştay bulgusuyla geldi bu. Sayıştay bizi, 2021’de ‘bunların bedelini almak zorundasınız’ dedi. Mahkeme oldu ve bugünlere gelindi, şimdi alınıyor.
Evsel atık bedeli veya çevre tüketim vergisini İller Bankası’na yazıp, kaynağında kestirebiliyorsun. Ama bizim alacağımızı mahkeme kararıyla alabiliyoruz.
Evsel atık bedeli ortada yokken biz getirdik, bizim dönem getirdi bu tartışmaları kaldıralım diye. Daha yeni bunu yeni uygulamaya aldı, o da yukarıda baskı geldiği için. İlçe belediyeleri, ‘Bizim paraya ihtiyacımız var’ diyor.
Su faturalarının yüksekliğinin nedeninin evsel katı atık bedeliyle ilgili olduğunu vatandaşımızın bilmesini istiyorum.
Sıfır su faturası geldiği zaman ödediği 300-500 TL’nin ilçe belediyesinin evsel katı atık bedeli olduğunu bilmesi lazım.
Elektrik faturalar ı zamanında ödenmedi deniliyor, imkan vardı da biz mi ödemedik. Ama şimdi Mersin Büyükşehir’in eski; yeni vergi borcu yok, ödendi. Mersin Büyükşehir’in SGK borcu hiç yok, yapılandırılan son taksit de Haziran ayında ödenecek.
Demek ki belediyede bir düzen, mali disiplin var. Geçen yılın gelir bütçesinin yeniden değerleme oranıyla borcu mukayese ettiğiniz zaman yüzde 25. Neden çünkü mali disiplin var” dedi.
SEÇER; ÖDEME DENGESİNDE Kİ SAPMALARI KONJEKTÖRE BAĞLADI
MESKİ’nin 2024 yılında gelir bütçesinin yüzde 71’de kaldığını, gider bütçesinin ise yüzde 89 oranında gerçekleştiğini söyleyen Seçer, “Bu tarih; deprem sonrası yıldır. Ödemeler dengesinin bozulduğu, vatandaşın üzerine tahsilat için gidemediğimiz, dönemdir. Ve biz su fiyatlarında yeni düzenlemeye geçiş yapamadık. Mahkeme kararı ile ay sonra bunu uygulamaya almak zorunda kaldık. Enflasyon, maliyetler artarken biz mücbir sebepler dolayısıyla gelirlerimizi arttıramadık. Ödeme dengesinde sapma olabilir bu kötü yönetimden kaynaklı değil konjektörden dolayı ortaya çıkan bir durumdur.
Bazı bulgulara da itiraz edildi. Sayıştay’ın bulduğu her bulgu geçerli değil, itiraz ettiğimiz bulgular var” dedi.
BAĞIMSIZ DENETÇİLERDEN MESKİ’YE GÜZELLEME!
Ayrıca AKP’li Muhammed Tunçaz, MESKİ’nin bağımsız denetçilerle denetlenmesine ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Denetçilerden biri mali müşavir biri avukat. Bağımsız denetçi olmakla birlikte raporun genelinde kurumu daha iyiye taşımak, yönlendirmek açısından idareyi ve idarecileri övücü sözlerle kaleme alınmış bir metin. Güzelleme mi yapılmış? Evet.
Ama bu tür denetçi raporlarının kuruma eleştiri getirmesi, düzelmeye yönelik, daha iyi yapmaya yönelik öneride bulunması gerekir. ‘Hep daha iyisi mümkündür’ diyorsunuz ya raporların da buna göre olması gerekiyor.
Geçen sene Çevre Bakanlığı’nın MESKİ’ye, ‘denizi kirletiyor’ diye ceza kestiğini hatırlıyorum. Ya da, teknik gerekçelerle şu da bu gerekçe ile MESKİ’nin yaptığı bir faaliyet dolayısıyla şehrin uzunca bir süre dehşet bir şekilde susuz kaldığı, geçirdiğimiz seneye ilişkin bir denetim raporu var ortada.
Böyle durumların söz konusu olduğu bir döneme dair raporda en azından birkaç tavsiye olmasını temenni ederdik.
Bu raporların güzellemeler şeklinde yapılmasının ne kamuoyuna ne belediyeye faydası vardır. Güzelleme yapmak yerine gerçek denetim raporu düzenleyerek katkıda bulunurlarsa memnun oluruz” dedi.
Müzakerelerin ardından Denetim raporu oy birliğiyle kabul edildi.
“BAZI İLÇELERE BİRAZ DAHA EŞİT DAVRANILMIŞ”
Genel kurul 2025 yılı mali raporu görüşmeleri ile devam etti. Bu bölümde de söz alan Muhammed Emin Tunçaz, “2025 yılında sağlıklı içme suyu temininde sürekliliğin sağlanması hususunda yüzde 49, 74 düzeyinde kalınmış. Pek çok yerde suya ulaşma konusunda süreklilik sorunu yaşandığı bir gerçek. Ayrıca kurumun içme suyu alt ve üstyapı tesis ihtiyacının karşılanmasında yüzde 50,94 düzeyinde kalınmış.
Taşınmazlardan gelir elde etmeye yönelik süreçlerin yönetilmesinde yüzde 6 düzeyinde kalınmış. Kurum giderlerini azaltılması ve verimliliğin arttırılması hususunda yüzde 69,85 düzeyinde kalınmış.
Sunumda yapılan hizmetlere ve emeği geçenlere, faaliyet raporunu önümüze koyan idareye teşekkür ediyorum. Önemli oranda yatırımın yapıldığı ve hizmetin bu yatırımlarla vatandaş ulaştığı, atık suyun bu yatırımlarla toplandığı bir kurumdan söz ediyoruz. Biraz önce ilgili ilçe belediyelerinin hazarı dikkatin içekti mi bilmiyorum ama bu yatırım planlamaları yapılırken ilçeler arasında eşitliğin gözetilmesine dikkat edilmesi, netice itibariyle her ilçeye yapılan hizmet, vatandaşa yapılan hizmettir. Her bir vatandaşımızın haklarının korunması gerekmektedir. Sanki bazı ilçelere biraz daha eşit davranılmış gibi geldi bana” şeklinde konuştu.